دانستنیهای تغذیه دانستنیهای دیابت دانستنیهای سلامت

باورهای غلط در دیابت

باورهای غلط
نوشته شده توسط دکتر افشین عشقی

دیابت یکی از مشهورترین و قدیمی‌ترین بیماری‌هاست و شاید به همین دلیل است که باورهای نادرست فراوانی به این بیماری تعلق دارد. اگر شما نیز به دیابت مبتلا هستید یا از میان اطرافیان‌تان کسی مبتلا به این بیماری است، ممکن است باورهای مختلفی از این بیماری در ذهن خود داشته باشید که این نوشته تلاش می‌کند برخی از آنها را در ذهن شما اصلاح کند.

 

یکی از اولیه ترین و شاید ساده ترین باورهای اشتباه برخی از مردم در مورد بیماری دیابت ، عدم اطلاع ایشان از هویت بیماریشان است. بین مردم جامعه دیده شده که برخی از مردم می دانند که قند خونشان بالاست، اما خود را مبتلا به دیابت نمی دانند! یعنی آنچنان بی اطلاعند یا از نام بیماری واهمه دارند که خود را به اصطلاح “دیابتی” نمی دانند .

باور اشتباه اول:

خوردن میوه به مقدار زیاد باعث دیابت نمی شود.

حقیقت امر:میوه ها ، گروه قندهای دوتایی هستند . یعنی متشکل از دو قند ساده که قندشان به قند میوه یا فروکتوز معروف است. برخی مزه شیرین دارند و برخی ترش و برخی ملس. اما یکی از باورهای اشتباهی که در میان مردم و مخصوصا افراد دچار دیابت رایج است، خوردن میوه به مقدار زیاد است که به دلیل به اصطلاح طبیعی بودن قند آن صورت می پذیرد. همین موضوع یکی از عوامل ایجاد دیابت یا عدم کنترل قند خون در افراد مبتلاست. برخی مردم معتقدند که چون قند میوه طبیعی ست و آن را در ذهن با قند و شکر مقایسه می کنند، دچار اشتباه در مصرف آن می شوند در صورتی که مصرف میوه زیاد و بیش از اندازه مثل هر خوردنی پرکالری دیگری  منجر به اضافه وزن و بروز بیماری دیابت و عدم بهبود آن خواهد شد

 باور اشتباه دوم:  

 میوه ترش قند ندارد.

حقیقت امر: اشتباه دیگری که وجود دارد در رابطه با مزه میوه هاست. می بینیم که تعدادی از افراد دیابتی میوه های ترش را صرف نداشتن قند( باور اشتباه ) با خیال آسوده و زیاد مصرف می کنند و از تأثیر آن بر قند خونشان غافلند . در حالی که براساس اطلاعات مذکور، تمامی میوه ها ساختار قندی دارند و نمی توان در هیچ کدام زیاده روی کرد .

باور اشتباه سوم:

خرما و کشمش قند طبیعی دارند.

حقیقت امر: اشتباه دیگری که در میان افراد دچار دیابت رایج است ،همین باور اشتباه طبیعی بودن قند، در مورد خرما و کشمش است و می بنیم که یک فرد دیابتی که چای خود را با یک حبه قند می خورده است، هم اکنون چای خودرا با دوتا خرما می خورد. این انتخاب خوبی ست . یعنی جایگزینی خرما و کشمش با قند اما در صورتی که مقدار مصرف آن رعایت شود. پس فرد دچار دیابت باید یک حبه قند را با نصف خرما یا 2-3 عدد کشمش جایگزین کند .

باور اشتباه چهارم:

مصرف سبزیجات بر کنترل قند اثری ندارد.

حقیقت امر:می دانید که فیبرها می توانند جلوی افزایش قند خون را بگیرند. اما متأسفانه افراد دچار دیابت یا حتی افراد غیرمبتلا به این موضوع اهمیت خاصی نمی دهند معمولا” مردم به تأثیر مصرف زیاد سبزیجات بر کاهش قند خون واقف نیستند و اصلا” این مورد را جزء قواعد رفتار غذایی خود نمی دانند. اهمیت دادن به مصرف سبزیجات خام و پخته در کنار غذاها و میان وعده ها می تواند تأثیر زیادی بر کنترل قند داشته باشد .

باور اشتباه پنجم:

استفاده از نان ایرادی ندارد،فقط برنج مصرف نکنید.

حقیقت امر:مازاد چربی ها در بدن، تبدیل به قند شده و می تواند منجر به افزایش قند خون گردد. باور اشتباه دیگری که در میان جمعیت افراد دیابتی وجود دارد تفکیک نان و برنج است و به لفظی” برنج هراسی”. برخی افراد فکر می کنند که اگر برنج را حذف کنند و نان را هرچقدر می خواهند بخورند، قندشان کنترل می شود در صورتی که این طور نیست. نان و برنج هردو از گروه نشاسته ها یا قندهای پیچیده هستند.تنها تفاوتشان در اندکس گلیسمی آنهاست که برای برنج بالاتر است و توصیه می شود افراد دچار دیابت مواد غذایی با اندکس گلیسمی بالا را بعد از عصر مصرف نکنند. آنهایی که نان های سفید استفاده می کنند نیز در اشتباهند و باید سعی کنند بیشتر از غلات سبوس دار استفاده کنند.

باور اشتباه ششم:

نان سبوس دار تاثیری در قند خون ندارد .

 حقیقت امر:یک اشتباه دیگر در این مورد که در بین این قشر مشاهده بعضا می شود استفاده بیش از اندازه از نان های سبوسدار است. می گویند که اینها نان رژیمی هستند و قند را بالا نمی برند اما باید بدانند که تنها تفاوتشان در میزان فیبر آنهاست نه اینکه نان های سبوسدار قند ندارند .

باور اشتباه هفتم :

برای کنترل دیابت مصرف دارو کافی است .

حقیقت امر:این افراد به پرهیز غذایی اعتقادی ندارند، در حالی که، دریافت غذایی نامناسب است که بیشترین تأثیر را بر قند آنها می گذارد. پس صحیح این است که افراد دچار دیابت بیش از تکیه بر دارو، به رعایت پرهیز غذایی اهمیت دهند تا بدن دچار عوارض بیشتر نشود.

باور اشتباه هشتم :

عسل دیابتی برای مصرف مناسب است .

حقیقت امر:باید بگویم که چیزی به اسم عسل دیابتی وجود ندارد.

در خیلی از فروشگاه عسل دیابتی را می‌فروشند. این‌ها یکسری فرآورده‌های هستند که مردم به عنوان عسل دیابتی از آن استفاده می‌کنند که برخی از آنها در واقع عسل نیست بلکه فقط طعم عسل به این فرآورده‌ها اضافه شده و اصلاً خاصیت عسل را ندارد.

برخی دیگر از این عسل‌ها‌‌ همان عسل معمولی است که به اسم عسل دیابتی هستند. در حقیقت فرد دیابتی به گمان اینکه این نوع عسل بر روی قندش اثری نمی‌گذارد از آن استفاده می‌کند اما عسل دیابتی هم قند دیابتی‌ها را بالا می‌برد.ما اینگونه عسل‌ها را به هیچ بیمار دیابتی توصیه نمی‌کنیم.

باور اشتباه نهم:

انسولین ، تخم هندوانه ابوجهل و آب کدو انسولین دارند.

حقیقت امر:هیچ ماده غذایی نیست که انسولین داشته باشد. برخی دیابتی‌ها دنبال مواد خوراکی مثل، شنبلیله، تخم هندوانه ابوجهل، آب کدو و هویج هستند و بر این باورند که در آن انسولین دارد. اما بدانند که انسولین از راه خوراکی جذب نمی‌شود و هیچ تاثیری ندارد.

 . این باور غلطی است و هیچ گونه جنبه علمی ندارد

اگر یک دیابتی بخواهد یک شیشه آب کدو را بخورد بداند که هیچ واحدی از انسولین در بدن او جذب نخواهد شد.

اشتباه باور دهم:

حنا برای زخم پا در زمان بیماری مناسب است.

 حقیقت امر:آنها فکر می‌کنند بهترین کار را انجام دادند اما نمی‌دانند که دیابت خود باعث خشکی پوست می‌شود و حنا هم به خاطر خاصیت ضد تعریق پوست و سفت شدن باعث خشکی بیش از اندازه پوست پا می‌شود. این مسئله می‌تواند قطع عضو منتهی شود.

باور اشتباه یازدهم:

ورزش و اثرات ورزش جای انسولین را میگیرد.

حقیقت امر:برخی افراد فکر می‌کنند ورزش جای انسولین را در بدن می‌گیرد به همین دلیل داروهای خود را کنار می‌گذارند اما باید بدانند که در غیاب انسولین ورزش نه تنها هیچ کاری برای بدن نمی‌کند بلکه وضعیت قند خون را تشدید می‌کند.البته ورزش کمک می‌کند تا انسولین بدن بهتر کار کند. ورزش در کسی موثر واقع می‌شود که بدنش قادر به تولید انسولین باشد. فردی که قند خونش 300 است فکر می‌کند که ورزش کند قند او پایین می‌آید در صورتی که اگر فرد با این مقدار قند ورزش کند قند او بالا‌تر هم می‌رود. این دو باید در کنار هم باشند.

باور اشتباه دوازدهم:

استفاده از کفش تاثیری در جلوگیری از زخم پا ندارد.

حقیقت امر:شایع‌ترین علت قطع عضو، استفاده از کفش نامناسب در میان دیابتی‌ها است: افرادی دیابتی که اعصاب پای‌ آنان مشکل دارد باید دقت بیشتری داشته باشند چرا که حتی در برخی اوقات یک کفش نامناسب منجر به تاول پا و نهایتاً باعث قطع عضو می‌شود. تجربه نشان داده است که اگر دیابتی آموزش کافی در مورد پوشش پا، چگونگی گرفتن ناخن‌ها و نظافت آن را ببیند، می‌توان جلوی نیمی از قطع عضو‌ها را گرفت.

باور غلط سیزدهم:

بیماری دیابت سرایت می کند.

حقیقت امر: خیر- با وجود این که تا کنون دلیل اصلی بیماری کشف نشده است اما این مطلب ثابت گشته که دیابت به هیچ عنوان قابل انتقال و سرایت نیست و نمی توان شرایط ابتلا به آن را با بیماری مسری سرما خوردگی یا آنفولانزا مقایسه کرد . در حقیقت می توان گفت که عوامل محیطی به خصوص ژنتیکی آن هم در دیابت نوع 2 در ابتلا به دیابت موثر است.

باور اشتباه چهاردهم:

 افراد دیابتی نمی توانند شکلات و شیرینی بخورند.

حقیقت امر:در صورتی که فرد دیابتی اینگونه تنقلات را جزیی از برنامه غذایی روزانه خود به شمار آورد و یا در کنار مصرف آنها به ورزش کردن بپردازد تا قند وارد شده به داخل خون سریع تر جذب سلول ها شود و یا اصطلاحاً بسوزد می تواند شیرینی و شکلات را در حد متعادل مصرف کند.

باور اشتباه پانزدهم:

مصرف زیاد شکر و شیرینی جات موجب ابتلا به دیابت می گردد.

حقیقت امر:خیر- عوامل ژنتیکی، محیطی و شیوه زندگی افراد در ابتلای دیابت دخیل هستند و در هر صورت توجه داشته باشید که چاقی و اضافه وزن خطر ابتلا به دیابت را به طور مستقیم افزایش می دهند. چنانچه یکی از اعضای خانواده شما همچون مادر، پدر، خواهر و برادر یا عمو، عمه، دایی و خاله دیابتی باشند می توانید با رعایت یک رژیم غذایی سالم و ورزش منظم وزنتان را کنترل کنید و از ابتلا به دیابت پیشگیری نمایید.

باور اشتباه شانزدهم:

افراد دیابتی می بایست حتماً از غذاهای خاص استفاده کنند.

حقیقت امر: رژیم غذایی افراد دیابتی سالمترین رژیم غذایی برای همگان است، زیرا حاوی حداقل میزان چربی ها، میزان متعالی شکر و نمک، مواد غذایی سبوس دار، سبزیجات و میوه جات می باشد. افراد دیابتی باید حداقل میزان مواد نشاسته ای مانند نان، سیب زمینی و ماکارونی را مصرف کنند. مواد غذایی نشاسته ای بخشی از رژیم غذایی سالم را تشکیل می دهند. آنچه مهم است مقدار مصرفی آن است. نان های سبوس دار، برنج، غلات صبحانه، ماکارونی و سبزیجات نشاسته ای مانند سیب زمینی،نخود فرنگی،کدو حلوایی، ذرت و باقلا می توانند در هر یک از وعده ها ی اصلی یا میان وعده ها مصرف شوند. تنها مسئله مهم رعایت مقدار مصرفی آنهاست. برای اکثر دیابتی ها مصرف 3 الی 4 واحد از مواد غذایی نشاسته دار بلامانع است. همچنین غلات سبوس دار منابع خوبی برای تامین فیبر مورد نیاز بدن به شمار می رود و به حفظ سلامتی تان نیز کمک می نماید.

باور اشتباه هفدهم:

افراد دیابتی بیشتر در معرض ابتلا به سرماخوردگی و آنفولانزا قرار دارند.

حقیقت امر: خیر- علت اینکه به افراد دیابتی توصیه می شود در آغاز فصول سرد سال از واکسن آنفولانزا استفاده کنند، آن است که وجود هر نوع عفونت در بدن فرد دیابتی کنترل قند خون او را با مشکل مواجه می کند و احتمال داشتن قند خون با لا در طول روز را افزایش می دهد و در دیابتی های نوع 1 خطر بروز کتواسیدوز را به وجود می آورد.

باور اشتباه هیجدهم:

تزریق انسولین موجب تصلب شرایین و افزایش فشار خون می گردد.

حقیقت امر:خیر- تزریق انسولین به هیچ وجه موجب تصلب شرایین نمی گردد. پیش از این محققین حدس می زدند که ممکن است تزریق انسولین در ایجاد مشکلات ناشی از تصلب شرایین موثر باشد یا خود به نوعی موجب بروز آن و نیز موجب افزایش فشار خون گردد در حالی که ابداً اینگونه نیست.

باور اشتباه نوزدهم:

بیمار دیابتی می تواند به میزان دلخواه میوه مصرف کند.

حقیقت امر: میوه ها سر شار از ویتامین و مواد مورد نیاز بدن هستند. تمام میوه ها حاوی قند طبیعی هستند ولی در صورت مصرف بیش از اندازه می توانند موجب بالا رفتن قند خون شوند. برای آنکه بدانید بدن شما به طور روزانه به چه میزان میوه نیاز دارد از مدرسین دیابت در مراکز و یا پزشک معالجتان راهنمایی بخواهید.

باور اشتباه بیستم:

افراد مبتلا به دیابت نیازی به خوردن قند ندارند.

حقیقت امر: افراد مبتلا به دیابت باید به شدت در مورد قند خون خود دقت کنند و گاهی حتی باید به صورت اورژانس قند مصرف کنند (اگر گلوکز خون آنها پایین بود) بنابراین این نکته که افراد دیابتی اصلاً نباید قند و شکر و مواد شیرین مصرف کنند کاملاً غلط است. نکته مهم در این مورد چیست؟ دیابت نه به واسطه زیاد بودن قند خون (گلوکز) بلکه به واسطه برهم خوردن نظم قند خون و عملکرد شکستن مولکول های قند خون و توزیع آن است.

باور اشتباه بیست و یکم:

خوردن نان سوخته می تواند از افزایش قندخون جلوگیری کند؟

حقیقت امر:مطالعات علمی نشان می دهند عکس این اتفاق رخ می دهد و این از پیامدهای باورهای غلط است.

باور اشتباه بیست و دوم:

با مصرف طولانی مدت انسولین به آن معتاد می شویم؟

حقیقت امر: البته تا هر زمان که قندخون بالایی دارید باید از انسولین استفاده کنید و در صورتی که قند خون شما به مقدار طبیعی برسد و بتوانید این حالت را حفظ کنید، میتوانید با نظر پزشک به جای انسولین از داروهای خوراکی استفاده کنید.

باور اشتباه بیست و سوم:

دیابت بیماری افراد خاصی است که بیش از حد قند و شیرینی‌جات مصرف می‌کنند.

حقیقت امر: مصرف زیاد و دایمی مواد قندی به‌خصوص قندهای ساده، می‌تواند در دراز مدت به فرسودگی و خستگی سلول‌های بتا، بینجامد اما این دلیل نمی‌شود که هر کس قند زیاد مصرف می‌کند، مبتلا به دیابت می‌شود.

باور اشتباه بیست و چهارم:

طب سوزنی، حجامت، انرژی‌درمانی و… سعی در کنترل قندخون موثر است.

حقیقت امر: طب سوزنی، حجامت، انرژی درمانی و این قبیل اقدامات، ریشه علمی و آکادمیک در درمان دیابت ندارند و با عوارض همراه‌اند. البته بعضی از داروهای گیاهی و گیاهان دارویی در کاهش قندخون تا حدودی موثرند ولی هرگز نمی‌توانند به تنهایی عامل اصلی باشند.

باور اشتباه بیست و پنجم:

دیابت نوع دوم خفیف‌تر از نوع اول است.

حقیقت امر: دیابت خفیف وجود ندارد و هر نوع دیابتی باید جدی تلقی شده و کنترل شود. در غیر این صورت به عوارض شدید منجر می‌شود.

باور اشتباه بیست و ششم:

همه دیابتی‌ها بالاخره بینایی خودشان را از دست خواهند داد.

حقیقت امر:درست است که دیابتی‌ها ریسک عوارض این بیماری (مانند نابینایی، مشکلات قلبی‌عروقی، ناراحتی‌های کلیوی و…) را خواهند داشت ولی اگر سطح قند خون خود را در حد طبیعی حفظ نمایند، احتمال بروز این عوارض بسیار کم شده و می‌توانند یک زندگی عادی بدون عوارض بیماری را تجربه نمایند.

باور اشتباه بیست و هفتم:

اگر شما چاق هستید یا اضافه وزن دارید، حتما به دیابت نوع 2 مبتلا خواهید شد.

حقیقت امر:اگرچه چاقی یکی از عوامل خطر اصلی ابتلا به دیابت است اما سایر فاکتورهای خطر مثل سابقه خانوادگی، قومی و سن نیز می‌توانند نقش مهمی داشته باشند،متاسفانه، خیلی از مردم تنها بعضی فاکتورهای خطر را در نظر می‌گیرند. بعضی از افراد تصور می‌کنند که وزن، تنها فاکتور خطر ابتلا به دیابت نوع 2 است..

واقعیت آن است که اکثر افراد چاق به دیابت نوع 2مبتلا نمی‌شوند و خیلی از افراد مبتلا نیز وزن مناسب یا اضافه وزن خفیف دارند اما از آنجا که وزن از فاکتورهای خطری است که شما می‌توانید آن را کنترل نمایید، در پیشگیری و درمان دیابت ارزش بیشتری دارد اما باز هم تنها عامل نیست.

از طرف دیگر خیلی از مردم نیز علت ابتلا به دیابت را عوامل ارثی می‌دانند، در نتیجه برای شیوه زندگی صحیح ارزشی در این زمینه قایل نیستند و فکر می‌کنند آنها هرگونه که زندگی کنند، تنها اگر عامل ارثی ابتلا به دیابت را داشته باشند، به این بیماری مبتلا خواهند شد.

واقعیت آن است که اگرچه عامل ارث نیز مهم است ولی شما می‌توانید با شیوه زندگی صحیح از ظهور عوامل ارثی جلوگیری نمایید و یا آن را به تاخیر انداخته و حتی کنترل کنید.

.

باور اشتباه بیست و هشتم:

نیازی به اندازه‌گیری قند خون نیست چون اگر قند خون‌مان بالا یا پایین برود، آن را حس می‌کنیم.

حقیقت امر:این عقیده خطرناک است چون این روش فقط بعضی اوقات درست است و در اکثر موارد شما نمی‌توانید عکس‌العمل مناسب را انجام دهید. اندازه‌گیری و تشخیص هیپوگلیسمی‌ با احساس یا هر روش دیگری خیلی سخت است و انجام آن بدون تست‌های معمول اندازه‌گیری گلوکز خون مانند پرواز کردن بدون چتر نجات است.

منبع: سایت

accpanel

درباره نویسنده

دکتر افشین عشقی

دکتر افشین عشقی کار خود را در زمینه معالجه بیماران دیابتی در سال ...

دیدگاهتان را بنویسید