دانستنیهای دیابت دانستنیهای سلامت

تعداد دفعات روزانه تست قند خون با دستگاه گلوکومتر چند بار باید باشد؟

golocometer
نوشته شده توسط دکتر افشین عشقی

 با توجه به نوع داروهای مصرفی ( انسولین یا قرص ) و شرایط بیمار مثل دیابت بارداری ، پیش دیابت ، سن بالای بیمار ، تعدد دفعات افت قند خون بدون علامت و … تعداد روزانه چک قند خون متفاوت است .

لازم است در همین جا اشاره کنیم که تست قند خون با دستگاه گلوکومتر در یک نگاه کوتاه ( لحظه ای ) وضعیت قند خون ما را نشان می دهد و در صورت تکرار در مقادیر بالا یا پایین  قند خون و خارج از محدوده کنترلی ، تغییر در شرایط دارویی و ورزشی و الگوی تغذیه الزامی است .

اما [highlight]HbA1c[/highlight] یا قند خون سه ماهه میزان متوسطی از قند خون شما را در سه ماهه گذشته ، نشان می دهد و معیاری برای کفایت و یا عدم کفایت درمان دیابت با هدف  جلوگیری از بروز ازعوارض بیماری خواهد بود .

فروکتوز آمین یا Fructosamine  همین معیار سنجشی را برای مدتی حدود دو تا سه هفته و بطور کلی یک ماه به ما نشان می دهد که در پاره ای از موارد مثل کم خونی ها ، حتی دیابت بارداری و… می تواند معیار مهمتری برای بررسی کفایت درمان باشد .

اما راجع به تعداد دفعات چک کردن :

با توجه به قیمت و وضعیت پوشش  بیمه ای  دستگاهها و تستهای قند خون راهکارهای متفاوتی وجود دارد اما آنچه که استاندارد است و توصیه می شود و نه اینکه عمل می شود ، چک کردن ۶ تا ۷ بار در روز است .

این تعداد تست روزانه در صورت پوشش بیمه ها و یا وجود اختلالات قند خون  به صورت لحظه ای و غیر قابل پیش بینی با نام دیابت شکننده و یا حتی دیابت بارداری قابل توجیه است

ولی آنچه که بیشتر توصه می شود:

 برای کسانیکه انسولین می زنند حداقل ۴ بار در روز قبل صبحانه – قبل ناهار – قبل شام- قبل خواب است بعلاوه بعد بزرگترین وعده غذایی شخص یعنی چهار تا پنج بار روزانه که در یک دوره مثلا چند روزه برای مشخص کردن الگوی روزانه دارو/غذا/فعالیت . البته بهتر است این دفعات توصیه شده  در این دوره چند روزه آزمایشی به چند بار بعد غذاها هم تعمیم داده شود ولی در همان تعداد چهار تا پنج بار.

در پاره ای اوقات که قندهای قبل غذا خوب است یعنی در محدوده پذیرفتنی و کنترلی قند خون ، قبل غذا ۷۰-۱۳۰ میلی گرم در دسی لیتر (بر حسب توصیه  انجمن دیابت آمریکا ) ولی hba1c بالاتر از محدود کنترلی است (بالاتر از ۷ % ) الزامی است که ابتدا بزرگترین وعده غذایی ، دو ساعت بعدش چک شود و اگر درست بود وعده بعدی و بعدی تا قند خون بر حسب مقدار انسولین مصرفی به محدوده نرمال بازگردد .

در دیابت نوع دو که قرص استفاده می کنند ودر محدوده کنترلی نیستند توصیه به سه تا چهار بار در روز مثل سطور بالا .

 بعد از کنترل  روزی  دو بار مثلا قبل صبحانه و قبل یکی از وعده ای بعدی یا قبل خواب ( به منظور جلوگیری  از افت قند خون در خواب ) میشود.

 اما آن چیزی که من معمولا در کلاسها به بیمارانم  توصیه می کنم با توجه به شرایط بیمه ای در ایران همچنین با توجه  به شرایط آموزشی بیماران و هزینه های درمانی این است:

کسانیکه انسولین می زنند : به محض احساس ضعف ،گرسنگی و یا هر حس دیگه ای که شبیه به افت قند خون باشد در درجه اول قند خود را چک کنند و وقایع قبل آنرا سعی کنند بیاد بیاورند و یادداشت کنند و طبق آموزشها در جهت اصلاح قند خون در بالاتر از محدوده ۷۰ میلی گرم در سی لیتر اقدام کنند و در صورت تکرار در اولین فرصت پزشک خود رامطلع کنند.

در صورت شروع انسولین درمانی و یا عدم کنترل مناسب قند خون با قرصهای خوراکی  : علاوه بر قند خون ناشتا به قند خون بعد وعده های غذایی مثل صبحانه ، ناهار ، شام (ویا قبل خواب ) نیاز داریم تا مقدار مناسبی انسولین تجویز نماییم و یا تغییری در داروهای خوراکی ایجاد کنیم.

در صورت تثبیت قند خون در محدوده کنترلی قبل غذا ۱۳۰-۷۰ و دو ساعت بعد غذا زیر ۱۸۰ تعداد دفعات سنجش قند کمتر شده و در صورت نا پرهیزی ، مصرف یا عدم مصرف میان وعده و یا تحرک بدنی پیش از حالت معمول مثل ورزش و….. قند خون را چک می کنیم و بر اساس آن تصمیم به مصرف snack یا میان وعده ویا تزریق انسولین برای درمان قند خون بالا ، می گیریم .

در دیابت حاملگی با توجه به اینکه باید قند خون را پایین تر از مقادیر فوق کنترل کنیم الزامی است تا زمان تنظیم دوز انسولین  و طبیعتا قند خون روزانه حداقل ۴ تا ۶ بار قند گرفته شود و بعد کنترل قند خون تعدد دفعات تست قند خون با توجه به نظر پزشک معالج کمتر شود ،ر بیمارانی که دیابت نوع دو دارند و باقرص کنترل هستند بر حسب توصیه های علمی روزانه دوبار ولی برحسب تجربه من هفته ای ۴ تا ۶ بار کفایت می کند .

قبل صبحانه در روزهایی که شب دیر وقت شام میل کرده اید یا سنگین تر از معمول غذا خورده اید .

بعد از ناهار روزهایی که غذا زیاد میل کرده اید .

قبل ناهار روزهایی که افت قند داشته اید بدون تغییر در الگوی تغذیه و تحرک روزانه .

قبل شام یا قبل خواب روزهایی که عصر میوه ، شیرینی زیادتر از معمول مصرف کرده اید و یا استرس داشته اید.

در تمامی این موارد ابتدا با حذف عامل ایجاد کننده ، سعی در کنترل  قند خون خود بدون تغییر دارو داشته باشید در صورت عدم ثبات  قند خون در محدوده تعیین شده علیرغم حذف عوامل تاثیر گذار و تکرار موارد قند خون بالا یا پایین پزشک خود را در جریان بگذارید .

چند توصیه از طرف انجمن بین المللی دیابت

(IDF)

۱٫ SMBG should be used only when individuals with diabetes (and/or their care-givers) and/or their healthcare providers have the knowledge, skills and willingness to incorporate SMBG monitoring and therapy adjustment into their diabetes care plan in order to attain agreed treatment goals.

۲٫ SMBG should be considered at the time of diagnosis to enhance the understanding of diabetes as part of individuals’ education and to facilitate timely treatment initiation and titration optimization.

۳٫ SMBG should also be considered as part of ongoing diabetes self-management education to assist people with diabetes to better understand their disease and provide a means to actively and effectively participate in its control and treatment, modifying behavioural and pharmacological interventions as needed, in consultation with their healthcare provider.

۴٫ SMBG protocols (intensity and frequency) should be individualized to address each individual’s specific educational/behavioural/clinical requirements (to identify/prevent/manage acute hyper- and hypoglycaemia) and provider requirements for data on glycaemic patterns and to monitor impact of therapeutic decision making.

۵٫ The purpose(s) of performing SMBG and using SMBG data should be agreed between the person with diabetes and the healthcare provider. These agreed-upon purposes/goals and actual review of SMBG data should be documented.

درباره نویسنده

دکتر افشین عشقی

دکتر افشین عشقی کار خود را در زمینه معالجه بیماران دیابتی در سال ...

دیدگاهتان را بنویسید