دانستنیهای سلامت

سرگیجه

Senior man has headache, isolated on white background
نوشته شده توسط دکتر افشین عشقی

ضغف و سرگیجه شکایت شایع بیماران دیابتی است و نکته ای که برای پزشکان آنها مهم است افتراق آنها از افت قند خون !!!!

پرسیدن چند سوال اضافی از بیمار راجع به نحوه شروع و یا ایجاد سرگیجه ارتباط آن با داروهها و غذای بیمار ، سوال از وضعیت قند خون و فشار و اطلاع از وضعیت کم خونی یا مسائل قلبی عروقی و حتی نوروپاتی بیمار که میتواند بدلیل اختلالات سیستم عصبی ناشی از دیابت که در مباحث نوروپاتی به آن پرداخته ایم ،میتواند ما را به سمت دلایل واقی تر سرگیجه ببرد که در مطلب زیر به نقل از همکاران صاحبنظر دراین قضیه ، شایعترین دلایل را در این موضوع را تشریح کرده ایم ، اما سرگیجه دلایل دیگری از جمله مشکلات مخچه و …. در که مطلب زیر بیشتر دلایل شایع مربوط به بیماریهای گوشی را تشریح کرده ایم:

 

در سرگیجه ها به چه نکاتی توجه کنیم؟

سرگیجه

سرگیجه واقعی(Vertigo) ، به حالتی گفته می شود که فرد احساس می کند خودش و یا محیط اطرافش در حال چرخش است. برای اینکه احساس چنین فردی را بفهمیم کافیست که ۱۰ بار، به طور سریع به دور خود بچرخیم و سپس بدون حرکت بایستیم، خواهیم دید که چگونه محیط اطراف در مقابل چشمهایمان به حرکت در می آید، به این حالت، سرگیجه واقعی گفته می شود.

بعضی از افراد، لفظ سرگیجه را بطور غلط برای سیاهی رفتن چشمها و احساس سبکی سر به کار می برند در صورتی که به این حالت منگی(Dizziness) گفته می شود. سرگیجه واقعی معمولا همراه با حالت تهوع و گاهی همراه با استفراغ است.

 

سرگیجه

یکی از علتهای سرگیجه واقعی، بیماریهای گوش داخلی است.

گوش داخلی شامل بخشهای شنوایی و تعادلی می باشد. بخش شنوایی آن را حلزون شنوایی و بخش تعادلی آن را دهلیز (vestibule) تشکیل می دهد. اگر بخش تعادلی گوش دچار بیماری شود، سرگیجه و عدم تعادل ایجاد می گردد واگر بخش شنوایی گوش مبتلا شود علائم شنوایی بوجود می آید. لذا گاهی در بیماریهای گوش داخلی، کاهش شنوایی و وزوز گوش به همراه سرگیجه مشاهده می گردد.

سرگیجه خوشخیم وضعیتی:

یکی از شایعترین علل سرگیجه است که در آن فرد مبتلا، به طور ناگهانی و بدون هیچ علامت زمینه ای دچار این سرگیجه می شود. از ویژگیهای این سرگیجه، تشدید علائم با چرخاندن سر است. علت این سرگیجه، ایجاد شن ریزه هایی در مجاری نیم دایره گوش داخلی است و با چرخش سر، این شن ریزه ها حرکت کرده و باعث تحریک گیرنده های تعادلی می شود و خود را به صورت سرگیجه نشان می دهد. جالب است بدانیم که در این بیماری، شنوایی فرد کاملا طبیعی است.

 

سرگیجه

با افزایش سن، شیوع این سرگیجه افزایش می یابد. از سوی دیگر بر اساس تجربه اینجانب، افرادی که فعالیت و تحرک کمی دارند نسبت به افراد هم سن خود، بیشتر به این وضعیت دچار می شوند. این سرگیجه در کودکان تقریبا دیده نمی شود.

بعضی از افراد مبتلا، هنگام بیدارشدن از خواب به ناگهان این علامت را تجربه کرده و این موضوع باعث بهم خوردن برنامه روزانه آنها شده واغلب منجر به بستری شدن در مراکز درمانی می شود. اگر این حالت در حین رانندگی با سرعت بالا ایجاد شود می تواند حادثه مرگبار به دنبال داشته باشد. خطر دیگر این سرگیجه هنگامی است که بر اثر بهم خوردن تعادل باعث افتادن بیمار شود. خوشبختانه همانطور که از اسم این نوع سرگیجه پیداست، خوشخیم بوده و قابل درمان است ولی باید بدانیم که احتمال عود این بیماری وجود دارد.

خوشبختانه این نوع سرگیجه بدون مصرف دارو قابل درمان است. کافیست پزشک با معاینه دقیق، ناحیه درگیر شده را تشخیص دهد و با انجام مانورهایی، شن ریزه ها را از ناحیه مبتلا تخلیه کند.

بیماری (سندرم) منیر:

در این بیماری فرد دچار سرگیجه های مکرر با مدت طولانی تر می شود این سرگیجه از چند ساعت تا چند روز ممکن است ادامه داشته باشد. در این نوع سرگیجه بر خلاف مورد بالا، شنوایی کاهش می یابد و به همراه آن بیمار از سرو صدای گوش (وزوز گوش) شکایت دارد.

معمولا فرد مبتلا قبل از تشخیص، ماه ها از این بیماری رنج می برد. این حالت به دلیل بالا رفتن فشار مایع گوش داخلی ایجاد می گردد و بیماران اغلب دچار استرسهای متعددی در زندگی می باشند. پرهیز از استرسهای محیطی و بهتر شدن حالتهای روحی-روانی به برطرف شدن خود به خود این بیماری کمک فراوانی می کند. دوره این بیماری بسیار طولانی تر از سرگیجه خوشخیم وضعیتی است و درمان آن هم کمی پیچیده تر است. خوشبختانه بسیاری ازعلائم این بیماران با روشهای نوین، قابل کنترل می باشند. در درمان این بیماری ممکن است جراحی گوش داخلی لازم باشد.

التهاب عصب تعادلی:

گاهی تورم و التهاب عصب تعادلی گوش باعث ایجاد سرگیجه می شود. در این حالت شدت علائم ممکن است به حدی باشد که فرد تعادل نداشته و قادر به راه رفتن نباشد. خوشبختانه بوسیله دارو تا حد زیادی می توان شدت علائم را کاهش داد. شنوایی این بیماران نیز طبیعی می باشد.

عفونت گوش داخلی:

این حالت می تواند در اثر ویروس و یا باکتری باشد. متاسفانه این حالت باعث از بین رفتن شنوایی می شود و ممکن است توام با مننژیت و عفونت مغزی باشد.

تومورهای عصب تعادلی:

معمولا تومورهای آن خوشخیم بوده و به دلیل رشد آهسته ای که دارند علائم سرگیجه، کمتر ایجاد می شود. اغلب این بیماران با شکایت وزوز گوش و یا کاهش شنوایی مراجعه می کنند.

بیماری (حرکت) مسافرت:

این بیماری نیز بسیار شایع است ودر مسافرتهای دریایی به عنوان دریازدگی از آن یاد می شود. ولی در مسافرتهای هوایی و یا مسافرت با ماشین نیز دیده می شود. اغلب ما تجربه ای از این حالت را داشته ایم. این نوع سرگیجه تنها سرگیجه ای است که می توانیم با دارو و تدارکات خاص، تا حدودی از آن پیشگیری کنیم. البته این بیماری تنها مربوط به گوش داخلی نیست و بخشهای دیگری از سیستم عصبی نیز در آن دخیل می باشند.

بیماریهای دیگری از گوش داخلی نیز می تواند سرگیجه ایجاد کند که توضیح آن پیچیده تر بوده و افراد کمی به آنها مبتلا می شوند. لذا از توضیح آنها اجتناب می شود.

سرگیجه به عنوان یک علامت می تواند در بیماریهای دیگری که مستقیما به گوش داخلی مربوط نمی شود وجود داشته باشد. از بیماریهای دیگری که می تواند باعث ایجاد سرگیجه شود می توان از میگرن، بالا بودن چربی خون، بیماریهای عروق مغزی، سکته مغزی و… را نام برد. در این نوع بیماریها اغلب بجز سرگیجه علائم دیگری هم در بیماران می توان یافت که به تشخیص کمک می کنند.

اگر دچار سرگیجه شدیم چه کنیم؟

 

  1. ابتدا خونسردی خود را حفظ کنید.
  2. اگر در حال راه رفتن هستید سعی کنید به جایی تکیه دهید و یا در جای مناسبی بنشینید تا از خطر افتادن در امان باشید.
  3. به هیچ وجه چشمان خود را نبندید و سعی کنید به یک نقطه ثابت نگاه کنید زیرا در سر گیجه هایی که مربوط به گوش داخلی هستند با نگاه کردن به یک نقطه ثابت، تاحدودی علائم سرگیجه کاهش یافته و تعادل تا حدی برقرار می شود.
  4. اگر همراه با سرگیجه، علائمی مانند سردرد، بی حسی در اندامها، کاهش بینایی و… وجود دارد معاینه توسط یک متخصص مغز و اعصاب الزامی است. لذا در این صورت به بیمارستان مراجعه نمایید.
  5. اگر علائم شما محدود به سرگیجه، کاهش شنوایی و وزوز گوش می باشد، بهتر است برای معاینه به متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه نمایید.
  6. برای پیشگیری از “بیماری مسافرت” باید قبل از سفر از داروهای آرامبخش استفاده کنیم، حین سفر مطالعه نکنیم و از چرخش سر به اطراف پرهیز کنیم. ترجیحا بخوابیم و یا به بیرون از وسیله نقلیه نگاه کنیم.
  7. داروهایی که برای کنترل سرگیجه وجود دارد باید به طور صحیح تجویز و استفاده شود زیرا این داروها با اینکه علائم سرگیجه را کاهش می دهند می توانند دوره درمان بعضی از سرگیجه ها را طولانی کنند.
  8.            منبع:
    سایت دکتر اکبر بیات
    متخصص گوش و حلق و بینی
  9. http://www.drakbarbayat.com

درباره نویسنده

دکتر افشین عشقی

دکتر افشین عشقی کار خود را در زمینه معالجه بیماران دیابتی در سال ...

دیدگاهتان را بنویسید