مقالات علمی

نوار قلبی،اسکن قلب یا اکوی قلبی کدامیک برایمان مفیدتر است؟

heart-disease-prevention
نوشته شده توسط دکتر افشین عشقی

گاها این سوال را بیماران از پزشک دیابت خود میپرسند ، گرچه پزشک متخصص قلب در این موارد صاحبنظر است اما مطالعه مطالب زیر ممکن است برایتان مفید باشد.

 

نوار قلب( ECG) :
شاید اولین وقدیمی ترین وساده ترین روش تشخیصی در بیماریهای قلب وعروق نوار قلب یا الکترو کاردیو گرافی است .

نوار قلب در واقع ثبت فعالیت الکتریکی وتا حدودی فعالیت مکانیکی قلب از طریق قرار دادن الکترودهای حساس در سطح پوست جلوی سینه و انتهای اندامها بصورت تقویت شده است که بصورت امواج فعالیت الکتریکی قسمتهای مختلف قلب روی کاغذ مخصوصی ثبت شده و باید دقیق و کا مل تو سط متخصص قلب تفسیرشود .
این روش اولین تستی است که در همه بیماران قلبی و عروقی انجام میشود .نوار قلب در بعضی از بیماریهای قلبی مثل :اختلال ضربان و ریتم قلب یا انفارکتوس میوکارد و…..میتواندکاملا کمک کننده و تشخیصی باشد و دربعضی بیماران نیز راهنمایی برای بررسی بیشتر از نظر بیماریهای قلبی یا غیر قلبی است. 

 

نوار قلب دریک بیمار قلبی می تواند کاملا نرمال باشد ودر بیما ر غیر قلبی نوار تغییرات زیادی داشته باشد .بنابراین نوار نرمال ردکننده بیماری قلبی نیست و یک نوار قلب با تغییرات متعدد لزوما بمعنای بیماری قلبی نیست . چکاب بیماری قلبی فقط با یک نوار قلب سالم نیست .
کاربردهای نوارقلب علاوه بر کاربرد های متعدد تشخیصی در بیماریهای قلبی برای پایش هر نوع تغییر در درمان یا تغییر یا بروز علایم جدید در بیمار می توان نوار قلب گرفت .دربیماران قلبی حتی بدون علامت بهتر است حداقل هر سال یکبار نوار قلب بگیرند.
نوارقلب بعنوان اولین تست درتشخیص انفارکتوس قلبی وبیماریهای عروق کرونر می تواند با کمک به پزشک نجات بخش جان بسیاری از بیماران در مراحل اولیه وپر خطر بیماری باشد.

در هر بیماری که با درد مشکوک در ناحیه جلوی قفسه سینه وبالای شکم وفک تحتانی و پشت وشانه ها بخصوص درسمت چپ مراجعه می کند یا در فردی که با تنگی نفس در حین فعالیت یا ضعف مفرط یاخستگی زودرس یا تپش قلب به پزشک مراجعه میکند باید نوار قلب انجام شود.
نوار قلب هم چنین می تواند بزرگی یا گشادی حفرات قلبی- کلفتی یا ضخامت دیواره قلب – التهاب عضله یا پرده اطراف قلب – وجود مایع در اطراف قلب – گاهی تنگی یا گشادی دریچه ها- بعضی اختلالات ارثی ومادرزادی قلب – گاهی اثر بخشی یا عوارض دارویی – اختلالات الکترولیتی و…

کاربرد بسیار مهم دیگر نوار قلب غیر از تشخیص بیماریهای عروق کرونر در تشخیص ودرمان اختلالات ریتم و ضربان قلب است که در بسیاری از موارد به تنهایی می تواند بیمار را تعیین تکلیف نماید یا گاهی در موارد اورژانس با تشخیص زودرس یک آریتمی کشنده می تواند جان بیمار را نجات دهد .

نوار قلب : درمشاوره قبل از اعمال جراحی – چکاب بیماریهای قلبی – تشخیص عوارض بعضی ازداروهای غیر قلبی نیز بکار می رود.
نکته بسیار مهم این است حساسیت و دقت نوار قلب در تشخیص بیماریهای قلبی بسیار متغییر و گاها غیر اختصاصی و تابع آیتم های متعددی است مثلا یک تنفس عمیق یا تند یا تغییر پوزیشن بیمار یا جابجایی الکترودهای نواریا وجود اشیائ فلزی در لباس بیمار و گاهی تاثیرات بیماریهای غیرقلبی می تواند در یک فرد سالم نوار قلب کاملا غیر طبیعی ایجاد کند یا دریک بیماری شدید قلبی نوار قلب کاملا نرمال باشد .

تفسیر دقیق وکامل نوار قلب همیشه بهتر است توسط متخصص قلب و عروق مجرب انجام شود وقبل ازیک قضاوت زودرس برای تشخیص و انگ یا برچسپ بیماری قلبی تستهای تکمیلی لازم انجام شود تایک عمر با ذهنیت بیماری قلبی کیفیت زندگی یک انسان متاثر نشود واز طرفی با تشخیص سریع وبه موقع یک بیماری از عوارض و عواقب آن پیشگیری نماییم و اگر دردی دوا نمی کنیم .

درد بزرگتری ایجاد نکنیم.

منبع:

http://www.drfakhroddini.ir/index.php?ToDo=ShowArticles&AID=7799

اکوکاردیوگرافی (اکوی قلب)

اکوی قلب (اکوکاردیوگرافی)

اکوی قلب (اکوکاردیوگرافی) یک روش گسترده و غیر تهاجمی است که در آن با استفاده از امواج صوتی بی ضرر برای انسان تصویر اجزاء قلب و میزان سرعت جریان خون تعیین می‌شود. با استفاده از این روش می‌توان نمای دقیقی از دیواره‌های قلبی ، دریچه‌ها و ابتدای سرخرگهای بزرگ را بدست آورد. غیر تهاجمی بودن این آزمون از امتیازهای خاص آن به شمار می‌رود

اکوکاردیوگرافی بر اساس هدایت امواج صوتی با فرکانس بالا به قلب ودریافت پژواک آن توسط گیرنده خاصی می باشد. امواج صوتی ساده برای تصویر برداری مورد استفاده قرار می‌گیرند و هیچگونه اشعه یا موج خطرناکی به فرد انتقال پیدا نمی‌کند.

در اکوی دو بعدی تصویر دقیقی از آناتومی قلب ایجاد می‌شود و در این نوع اکوکاریوگرافی بیشتر برای اندازه‌گیری اندازه قلب و اجزا و میزان کارایی آنها مورد استفاده قرار می‌گیرند. از سوی دیگر قدرت عضلانی قلب و بویژه توانایی بطن چپ در بیرون راندن خون از قلب توسط اکوی قلبی قابل ارزیابی می‌باشد.

نوعی دیگر اکو به نام اکوی داپلر می‌باشد که برای تشخیص جهت و اندازه‌گیری سرعت جریان خون در داخل قلب و عروق بزرگ استفاده میشود ، در اکو داپلر رنگی ، تصاویر رنگی (قرمز و آبی) ایجاد می‌شودکه روش دقیقی در ارزیابی ناهنجاریهای مادرزادی قلبی و اختلالات دریچه‌ای( تنگی ویا گشادی) می باشد.

اکوکاردیوگرافی از طریق مری: برای تشخیص دقیق مشکلات قلبی بعضی مواقع اکوکاردیوگرافی از طریق مری انجام می‌شود که با توجه به مجاورت مری و قلب تصاویر شفافی از قلب بدست می‌آید که بخصوص در تشخیص اختلالات آئورت ، اختلال عملکرد دریچه‌های مصنوعی ، توده‌های دهلیز چپ و … مفید است.

امکان

تصویربرداری دو بعدی و داپلر قلب از طریق مری با بلع یک گاستروسکوپ دارای کریستال فراصوت در نوک آن توسط بیمار امکان‌پذیر می‌شود.

برخی مخفف های شایع مورد استفاده در جواب اکو قلب:

LVEF = کسر تخلیه‌اى بطن چپ: میزان خون خارج شده از بطن چپ در هر ضربه.

نرمال در حد ۵۵% به بالا است. مقادیر کمتر از ۴۵% نیاز به توجه ویژه دارد.

 EF = کسر تخلیه‌اى: معمولا همان LVEF مد نظر است

MR= نارسایی دریچه میترال. معمولا با بصورت یک (+)تا ۴ (+)(+ و ++ = خفیف، +++= متوسط و + ۴= شدید)  و یا با شدت خفیف=Mild ، متوسط = moderat  و شدید=   severe نشان داده می شود.

MS  = تنگی دریچه میترال .معمولا با شدت خفیف=Mild ، متوسط = moderat  و شدید=   severe بیان می شود.

AR = نارسایی دریچه ائورت : معمولا با بصورت یک (+)تا ۴ (+)(+ و ++ = خفیف، +++= متوسط و + ۴= شدید)  و یا با شدت خفیف=Mild ، متوسط = moderat  و شدید=   severe نشان داده می شود.

AS= تنگی دریچه ائورت:  با شدت خفیف=Mild ، متوسط = moderat  و شدید=   severe نشان داده می شود.

TR: khvshdd دریچه  تریکوسپید.

PAP‌= فشار پولمونر (ریوی)

RWMA= اختلال حرکت دیواره ای: ناشی از سکته قلبی قبلی یا ایسکمی قلبی است.

LVH= هیپرتروفی عظله قلبی. ناشی از لضافه بار فشاری مثا فشار خون یا ناشی از نارسایی هیپرتروفیک قلبی می تواند باشد.

 CHF = نارسائى احتقانى قلب؛

CAD = بیمارى شریان کرونر؛

منبع:

http://galb.ir/archives/183

 

اما  اسکن قلب:

اسکن قلبی که اسکن کلسیم کرونری هم نامیده می شود، تصاویری از عروق قلبی فراهم می کند. پزشکان از این اسکن برای بررسی کلسیم رسوبی در رگ های قلبی که موجب تنگی آنها می شوند، استفاده می کنند. این رسوبات خطر حملات قلبی را افزایش می دهند. نتایج این تست اغلب درجه یا امتیاز کلسیم کرونری نامیده می شود.

قبل از اینکه نشانه های بیماری قلبی به طور واضح ظاهر شود، این تست می تواند ریسک بالای ابتلا به حمله قلبی یا سایر مشکلات قلبی را نشان دهد. البته این تست برای همه افراد مناسب نیست.

استفاده مداوم از این روش در افرادی که هیچ نشانه ای از بیماری قلبی ندارند توسط سازمان قلب امریکا یا دانشگاه علوم قلبی توصیه نمی شود.

تعریف:

اسکن قلبی از تکنیک های غیر تهاجمی برای اندازه گیری رسوبات کلسیمی در دیواره عروق کرونری استفاده می کند. این عروق تغذیه کننده قلب هستند. وجود کلسیم در دیواره این رگ ها نشان می دهد که شما به بیماری عروق کرونری مبتلا هستید.

بیماری عروق کرونری از دلایل اصلی حملات قلبی است. این بیماری زمانی رخ می دهد که پلاک ها در دیواره عروق قلبی تشکیل شده و سبب باریک شدن آنها (اترواسکلروز) می شوند. این پلاک ها، رسوبات ساخته شده از چربی، کلسترول و کلسیمند.

اسکن قلبی می تواند کلسیم موجود در این پلاک ها را تشخیص دهد. بعضی از محققان گمان می کنند مقدار کلسیم در این پلاک ها می تواند برای محاسبه درجه استفاده شود که زمانی که همراه سایر اطلاعات در زمینه سلامتی فرد باشد به تعیین ریسک ابتلا به بیماری عروق کرونری یا حمله قلبی کمک می کند.

اما کاربرد اسکن قلبی بحث برانگیز است. اگر بر اساس سابقه خانوادگی و عوامل خطر دیگر، ریسک ابتلا به حمله قلبی در شما پایین باشد، ممکن است استفاده از این تست مفید نباشد. کالج امریکایی کاردیولوژی و سازمان قلب امریکا راهنمایی تهیه کره که تعیین می کند آیا این تست برای تشخیص نیاز شما برای انجام اعمال پیشگیرانه برای حمله قلبی در طول ۳ تا ۵ سال آینده مفید است یا خیر.

چنانچه شما جز موارد زیر باشید، اسکن قلبی برای شما کاربردی نخواهد داشت:

·         احتمال خطر پایین ابتلا به حمله قلبی: اگر برای مثال سن شما کمتر از ۵۵ سال باشد، کلسترول و فشار خون طبیعی داشته باشید و سیگار نکشید، خطر حمله قلبی می تواند کمتر از ۱۰% باشد و شما در رده کم خطر قرار می گیرید و این بدان معنی است که چون ریسک این بیماری در شما پایین است، شانس رخ دادن حمله قلبی در ۱۰ سال آینده کمتر از ۱۰% خواهد بود. بنابراین اسکن قلبی احتمالا نکته اضافه ای در این مورد برای شما و پزشکتان مشخص نخواهد کرد.

·         احتمال خطر بالا برای ابتلا به حمله قلبی: داشتن ریسک ابتلا به بیماری قلبی۲۰% یا بالاتر در ۱۰ سال آینده بدین معنی است که خطر این بیماری در شما بالاست. اگر سطح کلسترول و فشار خونتان بالا باشد، سیگاری باشید یا سنتان بالای ۶۵ سال است ،پزشک بر اساس عوامل خطر موجود به شما توصیه خواهد کرد که مراحل پیشگیری از حمله قلبی از جمله مصرف دارو و تغییرات اساسی در نحوه زندگی خود را اجرا نمایید.

چنانچه شما در گذشته حمله قلبی یا عملی مثل آنژیوپلاستی یا بای پس قلب داشته اید، برای درمان بیماری نیازی به اسکن نخواهید داشت. در این موارد پزشک از قبل از وجود بیماری و ریسک بالای رخ دادن حمله قلبی با خبر است و اسکن قلبی اطلاعات بیشتری در این زمینه در اختیار او قرار نخواهد داد.

زمانی که انجام اسکن قلبی مفید است

اگر شما از لحاظ ریسک ابتلا به حمله قلبی در رده میانی باشید یعنی بر اساس عوامل خطر، احتمال رخ دادن حمله قلبی در ۱۰ سال آینده حدود ۱۰ تا ۲۰% باشد، اسکن قلبی اطلاعاتی در این زمینه در اختیار شما قرار خواهد داد. چنانچه سن شما بین ۵۵ تا ۶۵ و کلسترول و فشار خونتان در حد مرز باشد و سیگار می کشید در این رده قرار خواهید گرفت. پزشک به شما کمک خواهد کرد تا سطح ریسک خود را تعیین نمایید.

چنانچه دچار درد قفسه سینه شده اید خصوصا اگر مشخص نباشد علت آن مشکل قلبی است یا خیر نیز اسکن قلبی کاربردی خواهد بود.

خطرات احتمالی

در اسکن قلبی از یک نوع تکنولوژی اشعهxبه نام رادیولوژی کامپیوتری پرتو الکترونی(EBCT) برای مشاهده کلسیم رسوبی داخل عروق استفاده می شود. این نوع اسکن خطراتی دارد. یک اسکن EBCTقلبی می تواند مقدار اشعه ای معادل ۳۳ رادیوگرافی قفسه سینه ایجاد کند. تکرار اسکن قلبی با گذشت زمان می تواند شما را در معرض مقادیر بالای اشعه قرار داده و خطر سرطان را افزایش دهد. چنانچه باردار هستید نباید اسکن قلبی انجام دهید.

در یک نوع اسکن قلبی دیگر از رادیولوژی کامپیوتری(CT) آنژیوگرافی برای نمایش تنگی عروق قلبی استفاده می شود. ممکن است نسبت به موادی که در این تست استفاده می شود حساسیت داشته باشید.

احتیاط در مورد کلینیک های اسکن قلبی سریع

ممکن است بعضی از مراکز پزشکی اسکن قلبی را به عنوان روشی ساده و سریع برای اندازه گیری ریسک حمله قلبی تبلیغ کنند. هدف این تبلیغات اکثرا افرادی هستند که با وجودی که ساالم به نظر می رسند و هیچ عوامل خطری ندارند، نگران ابتلای خود به بیماری هستند. این مراکز، انجام اسکن قلبی را برای عموم مردم که نیاز به ارجاع به پزشک ندارند انجام می دهند. شما می توانید در حال عبور از این مراکز، وارد آنجا شده و اسکن قلبی انجام دهید. این مراکز تحت پوشش بیمه نیستند.

اگر تصمیم به انجام اسکن قلبی دارید بهتر است به پزشک خود مراجعه نمایید. زیرا که او از عوامل خطر در مورد شما اطلاع دارد و اگر در مکان دیگری نیز این کار را انجام دادید حتما یک کپی از آن را به پزشک خود نشان دهید. او می تواند برای مراحل بعدی و پیشگیری از حمله قلبی به شما کمک کند.

چه انتظاراتی باید داشته باشید

در طول انجام اسکن

اسکن قلبی تنها چند دقیقه زمان نیاز دارد. اسکن، کلسیم رسوبی در عروق را با استفاده از رادیولوژی کامپیوتری(CT) نشان خواهد داد. CTاسکن یک تکنیک اشعه ایکس است که تصویری از اعضای داخلی ایجاد می کند که نسبت به تصویر ایجاد شده با استفاده از اشعه ایکس معمولی جزئیات بیشتری را مشخص می کند. CTاسکن از یک وسیله تولید کننده اشعه ایکس که به دور بدن شما می چرخد و یک کامپیوتر بسیار قوی برای ایجاد تصا.یر سطح مقطعی مثل برش از داخل بدن تشکیل شده است.

کلسیم رسوبی به شکا نقطه های سفید روشن در اسکن دیده می شود. درتکنیک استاندارد برای عروق کرونری از EBCTکه CTاسکن فوق سریع هم نامیده می شود، استفاده می شود.

قبل از شروع تست از شما خواسته می شود که لباس مخصوص بیمارستان را بپوشید البته در بعضی مراکز این کار انجام نمی شود. شما بر روی یک تخت در حالیکه تعدادی الکترود به قفسه سینه تان وصل می شود دراز می کشید. تخت به درون اسکنر CTسر داده می شود. ممکن است از شما خواسته شود که برای چند ثانیه نفس خود را حبس کنید تا تصویر واضح تری از قلب تهیه شود. بعد از چند دقیقه پزشک یا تکنیسین درجه  یا امتیازی را مشخص خواهد کرد که به تخمین خطر حمله قلبی کمک می کند.

علاوه بر تشخیص کلسیم، CTاسکن می تواند جزئیاتی در مورد رگ های قلبی از جهت وجود تنگی(استنوز) فراهم کند. برای این نوع CTاسکن قلبی، ماده رنگی به درون رگ تزریق می شود تا رگ ها قابل دیدن شوند (CTآنژیوگرافی)

بعد از انجام اسکن

بعد از انجام اسکن، احتیاط خاصی لازم نیست. می توانید رانندگی کنید و فعالیت های روزمره تان را ادامه دهید

چگونه آماده شوید

 قبل از انجام اسکن قلبی بهتر است بررسی های زیر در مورد شما انجام گیرد:

  •   بازنگری سابقه پزشکی شما و خانواده تان
  • معاینه فیزیکی شامل اندازه گیری فشار خون
  • ارزیابی ریسک شامل سوالاتی در زمینه عادات ورزشی و مصرف دخانیات
  • آزمایش خون شامل تعیین سطح کلسترول
نتایج

بعد از اتمام اسکن قلبی، پزشک نتایج را مطرح خواهد کرد. اگر کپی ای از اسکن می خواهید به پزشک بگویید زیرا که معمولا کپی داده نمی شود. چنانچه میزان کلسیم بالا باشد، بدین معنی است که شما نیاز به درمان دارید از جمله دارو یا تغییر شیوه زندگی. همچنین ممکن است پزشک تست های دیگری بر اساس نتایج اسکن، از جمله آنژیوگرافی را توصیه کند.

هرچه کلسیفیکاسیون بیشتر باشد، بیماری قلبی وخیم تر است. اما حتی مقادیر پایین کلسیم نیز می تواند سبب ایجاد بیماری قلبی شود. مگر اینکه با تغییر رژیم غذایی، کاهش کلسترول و ترک سیگار از آن پیشگیری نمایید.

وجود کلسیم در عروق قلبی لزوما بدین معنی نیست که شما به بیماری قلبی مبتلا شده اید. ممکن است نتایج به صورت کاذب مثبت شده باشند یعنی اشتباهی در اسکن رخ داده شده باشد. در این صورت بدون اینکه لازم باشد از تست دیگری مثل آنژیوگرافی برای اطمینان استفاده می شود.

البته از طرف دیگر اگر تست نشان دهد که کلسیمی وجود ندارد لزوما بدین معنی نیست که شما بیماری قلبی ندارید. پلاک های ساخته شده در رگ ها در ابتدا نرم هستند و تنها با گذشت زمان سخت و کلسیفیه می شوند. بنابراین ممکن است شما لخته های پلاک در عروقتان داشته باشید ولی اسکن آن را تشخیص ندهد. این نتیجه منفی کاذب نیز سبب می شود در حالیکه شما واقعا در معرض خطر بیماری قلبی هستید، نگرانی ای در مورد سلامتی خود نداشته باشید.

 

منبع=http://www.hidoctor.ir/5931

yourdoctor

درباره نویسنده

دکتر افشین عشقی

دکتر افشین عشقی کار خود را در زمینه معالجه بیماران دیابتی در سال ...

دیدگاهتان را بنویسید